sla menu over

Lucas 2: 1 – 21

De geboorte van Jezus

1In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. 2 Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië. 3 Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. 4Jozef ging van de stad Nazaret in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Betlehem heet, aangezien hij van David afstamde, 5om zich te laten inschrijven samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was. 6Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, 7en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad. 8Niet ver daarvandaan brachten herders de nacht door in het veld, ze hielden de wacht bij hun kudde. 9Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken. 10De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: 11vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de Heer. 12Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’ 13En plotseling voegde zich bij de engel een groot hemels leger dat God prees met de woorden: 14‘Eer aan God in de hoogste hemel en vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft.’ 15Toen de engelen waren teruggegaan naar de hemel, zeiden de herders tegen elkaar: ‘Laten we naar Betlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons bekend heeft gemaakt.’ 16Ze gingen meteen op weg, en troffen Maria aan en Jozef en het kind dat in de voederbak lag. 17Toen ze het kind zagen, vertelden ze wat hun over dat kind was gezegd. 18Allen die het hoorden stonden verbaasd over wat de herders tegen hen zeiden, 19maar Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en bleef erover nadenken. 20De herders gingen terug, terwijl ze God loofden en prezen om alles wat ze gehoord en gezien hadden, precies zoals het hun was gezegd. 21Toen er acht dagen verstreken waren en hij besneden zou worden, kreeg hij de naam Jezus, die de engel had genoemd nog voordat hij in de schoot van zijn moeder was ontvangen.

In augustus 2018 heb ik na 3 ambtsperioden mijn ambt en alle bijbehorende taken neergelegd. Na zoveel jaren als ouderling pastoraat heb ik besloten even volledig af te schakelen van het kerkelijke werk om mijzelf te herbronnen. In de opvolgende maanden heb ik mij dan ook vooral met andere zaken beziggehouden. En dan ineens zit je in Advent, en is het kerstfeest daar.
Met het Paasfeest is het Kerstfeest een van de twee grote christelijke feesten. In deze donkere dagen ontsteken wij de lichtjes in de kerstboom, zoeken elkaar op in familie- of vriendenkring rondom een maaltijd, wij praten bij met elkaar en wensen elkaar Gods vrede toe. Het geciteerde Bijbelgedeelte horen we – soms meerdere keren – in de kerstdiensten. Zo doen wij dat elk jaar.

Meer dan voorgaande jaren schuurde Kerst dit jaar. Het voelde niet goed; het was te glad, te zoet, eigenlijk behoorlijk onwennig. Is dit nu het Kerstfeest zoals het is bedoeld? Zoals het zou moeten zijn?
In het eerste hoofdstuk van het evangelie krijgt Maria te horen dat zij zwanger zal worden. Daar wordt door de engel het volgende over haar zoon gezegd: ‘Hij zal een groot man worden en de Zoon van de Allerhoogste worden genoemd, en God, de Heer, zal hem de troon van zijn vader David geven. Tot in eeuwigheid zal hij koning zijn over het volk van Jakob, en aan zijn koningschap zal geen einde komen.’
Het toenmalige Romeinse Rijk was het bestuur sterk hiërarchisch ingericht waar de macht met bloedige hand in stand werd gehouden. Enige tegenstand was onacceptabel. En bij zijn geboorte staat het zelfs in de sterren geschreven. Herodes schrikt niet voor niets enorm als de magiërs komen informeren waar de nieuwe vorst geboren is.
De Kerstfeest is een prachtig feest, maar tegelijkertijd ook een enorm protest. Een protest tegen de heersende – en soms alles overheersende – macht, een protest tegen de onderdrukking van mensen, een protest tegen de grote verschillen in de maatschappij. Dat was toen de actuele praktijk. Is er veel veranderd sinds die tijd?

Ook nu zijn er leiders met een grote macht die op een slinkse wijze proberen die macht nog verder uit te breiden. Om te heersen over hun ‘onderdanen’. Misschien denken we dat dictaturen alleen in verre landen voorkomen, zoals Zuid-Amerika en Afrika. Maar ook in verschillende zogenaamde westerse landen vinden bedenkelijke ontwikkelingen plaats, zoals in de Verenigde Staten en diverse landen aan de oostkant van Europa. Ook dichtbij worden de verhoudingen op scherp gezet. Wat te denken van de gele hesjes in Frankrijk? Economisch gaat het enorm goed, lezen we in de media, en de werkloosheid is historisch laag. Maar de lonen stijgen zeer gering en veel werknemers zijn genoodzaakt om als zelfstandige arbeid te verrichten. Is hier sprake van een rechtvaardige verdeling van de welvaart? Leidt dit tot een nivellering tussen arm en rijk? Ik vrees van niet. De economische groei vloeit naar vermogen, niet naar arbeid; de rijken worden rijker, de armen blijven arm. Zo neemt ook hier de ongelijkheid toe.

Het belang van de commercie wordt elk jaar groter, elk jaar overtreft de omzet van de detailhandel die van het jaar daarvoor. Restaurants zijn al maanden van te voren volgeboekt. En dan is een 3-gangen diner niet gek genoeg. Wij lijken ons te wentelen in overvloed, terwijl mensen op de vlucht op de Middellandse Zee dobberen en nergens welkom zijn.
De overdadige verlichtingen in tuinen en aan huizen hebben naar mijn mening weinig met Kerst te maken. Het zijn restanten van de oude Germaanse zonnewende, waarmee werd gevierd dat de dagen weer gaan lengen. Hoewel de kerstverlichting aanmerkelijk minder stroom verbruikt door het toepassen van LED technieken is het stroomverbruik niet afgenomen in de kersttijd. De toepassing van stroombesparende technieken wordt volkomen gecompenseerd door de grote toename aan de hoeveelheid verlichting. Hoe verhoudt zich dat tot het milieu en de milieubelasting? Om nog maar niet te spreken van de noodzakelijke grondstoffen die nodig zijn om de (wegwerp)verlichting te fabriceren en de schadelijke lichtvervuiling voor vogels en andere dieren!
Daarmee is het verhaal van de geboorte van Jezus, het kerstverhaal, nog steeds springlevend. Natuurlijk mogen wij in deze donkere dagen van het jaar gezellig samenzijn, met elkaar het kerstfeest voluit genieten en vieren. Maar de huidige samenlevingen is nog geen ‘peis en vree’! Het kerstfeest schuurt, het is een protest tegen ongelijkheid, onderdrukking en verspilling in de wereld. Deze ongelijkheid, onderdrukking en verspilling wordt uitgelicht door het licht van kerst en roept ons op in beweging te komen. Daarom moet het kerstverhaal elk jaar weer verteld worden. Omdat het een verhaal is van alle tijden. Om ons op te roepen na de goede maaltijd weer in beweging te komen, onderweg te gaan en in actie te komen. Gods weg met mensen gaat altijd door.

Het ga jullie goed en wij treffen elkaar ongetwijfeld nog regelmatig.